Parkinson Radio Parkies

Radio Parkies interviewt dr. Nathalie Vanderbruggen, werkzaam als psychiater in het UZ te Brussel

Dr. Vanderbruggen komt vanavond praten over een onderwerp dat ons allemaal nauw aan het hart ligt en waar velen van ons vroeg of laat mee te maken zullen krijgen, nl. DEPRESSIE

Depressie is een veel voorkomende aandoening bij personen met de Ziekte van Parkinson, 40% zou minstens één keer kampen met depressieve gevoelens en dit ten opzichte van 15% in een leeftijd gerelateerde gewone populatie.

Het is belangrijk een onderscheid te maken tussen een depressieve stoornis en zich “ down” voelen.

Men weerhoudt de diagnose van depressie als er vijf of meer van de volgende symptomen aanwezig zijn gedurende meer dan 2 weken en waarvan één van de symptomen een depressieve stemming is en/ of een verlies aan interesse en plezierbeleving. Verder is er vaak een veranderring van de eetlust ( meestal verminderde appetijt en gewichtsverlies), heeft men last van vermoeidheid en verlies van energie, kan men psychomotore vertraging opmerken, zijn er slaapstoornissen aanwezig, piekert men veel en kan men eventueel last hebben van minderwaardigheidsgevoelen en doodsgedachten. Ook op cognitief vlak zijn er moeilijkheden zoals geheugen- en concentratiestoornissen. Typische voor depressie bij Parkinsonpatiënten is een meer prikkelbare stemming, snel geïrriteerd zijn maar ook de aanwezigheid van belangrijke angstgevoelens. Deze anxio-depressieve toestandsbeelden kunnen zelfs optreden vóór er sprake is van manifeste motorische symptomen.

Het is niet altijd makkelijk om een diagnose te stellen omdat er veel symptomen zijn van depressie overlappen met symptomen van de ZvP zelf, zoals vermoeidheid, motorische vertraging, afvlakking van emoties, verminderd libido, slaapstoornissen en apathie.

Hoe ga je om met iemand die lijdt aan een depressie.

Voor de depressieve patiënt is het vaak moeilijk als de omgeving hen probeert te stimuleren. Depressieve personen zijn niet meer in staat te genieten en de kans bestaat dat hierdoor de patiënt nog meer schuldgevoelens zal ontwikkelen.

Een depressie kan behandeld worden met psychotherapeutische begeleiding(ondersteunende psychotherapie, stressmanagement, relaxatieoefeningen, eventuele cognitieve gedragstherapie …;), en antidepressiva. Bij personen met de ZvP in het algemeen is het wél belangrijk om voldoende gestimuleerd te worden, ook preventief . Muziek beluisteren bijvoorbeeld (dit klinkt als muziek in de oren van RP), behoud van de sociale en recreatieve bezigheden, contact met lotgenoten...Maar het allerbelangrijkste is dat de directe omgeving aandacht en zorg biedt en beroep doet op professionele hulp indien nodig.

Kan men een depressie zelf aanpakken?

- Bij Parkinsonpatiënten is het cruciaal dat de ziekte zelf in de eerste plaats optimaal behandeld wordt. Parkinsonpatiënten die last hebben van ongecontroleerde “on-off” periodes en “freezing” hebben meer kans op depressie. Ook de andere niet-motorische symptomen zoals slaapstoornissen en vermoeidheid moeten worden behandeld om het comfort van de patiënt te maximaliseren.

-Een goede leefhygiëne, zoals gezonde voeding, regelmatige beweging, recreatief bezig zijn en een sociaal netwerk uitbouwen is belangrijk.

Glijdt men echter toch af naar een zware depressie, dan is professionele hulp door een psychiater of psycholoog aan te raden.

Is ‘mindfulness’ een goede methode?

Zeker, dat kan een interessante aanvulling zijn. Met mindfulness of aandachtstraining leert men bewuster en vrijer omgaan met moeilijke ervaringen, emoties en stress .Het staat voor een open , zorgzame en vriendelijke houding ten aanzien van jezelf, je lichaam, je mogelijkheden en grenzen, alsook voor je contacten met anderen. Ook yoga, ademhaling- en ontspanningsoefeningen kunnen helpen. Deze oefeningen kan men bij een kinesist aanleren en dan thuis in de praktijk te brengen.

Voel je een depressie aankomen en kun je dan ingrijpen?

Een depressie ontstaat meestal niet zeer plots en krijgt daarom in de beginfase weinig aandacht, we voelen ons allemaal wel eens enkele dagen minder goed. Het is niet evident om preventief in te grijpen.

Risicofactoren voor het ontstaan van depressie bij ZvP hebben meestal niet te maken met de duur of de ernst van de aandoening . Als men in het verleden al stemmingsstoornissen heeft gehad en als men depressieve of angstgevoelens ervaart gedurende de off-periode is het risico op het ontstaan van een depressie groter. Ook komt depressie meer voor bij vrouwen, als de beginleeftijd van de ZvP jonger is, bij aanwezigheid van cognitieve symptomen en bij sterke bewegingsarmoede.

Heeft het weer ook invloed? Vooral de laatste maanden snakken de mensen naar een straaltje zon.

Volgens de dokter kunnen de mensen wat minder goedgezind zijn bij slecht weer maar er is nog nooit aangetoond dat een depressie door slecht weer zou ontstaan. We kennen wel de zg. ‘winterblues’ en echte seizoensgebonden depressies( winterdepressie) waarbij de lichtintensiteit en lichtkwaliteit van groot belang zijn. Deze vorm van depressie wordt behandeld met lichttherapie.

Kan men de vicieuze cirkel zelf doorbreken?

Omdat depressie bij Parkinsonpatiënten meestal ook gelieerd is aan de degeneratie van o.a. de dopaminerge banen die ook verantwoordelijk zijn voor de motorische symptomen, lijkt professionele begeleiding door een neuroloog en eventueel een psychiater noodzakelijk.

Is er sprake van erfelijkheid of leeftijdsgebondenheid?

Als ZvP al op jonge leeftijd wordt vastgesteld is de kans op het ontwikkelen van een depressieve stoornis groter. Depressie, los van de ZvP, is multifactorieel bepaald maar er is zeker een genetische kwetsbaarheid te weerhouden.

Tot wie richt je je als iemand in de familie met ZvP aan een depressie lijdt?

De eerstaangewezen persoon lijkt mij de behandelende neuroloog. Soms zal deze laatste zelf reeds een behandeling opstarten of kan men doorverwijzen naar een psychotherapeut of psychiater.

Tot zover het interview.

Radio Parkies bedankt dokter Vanderbruggen hartelijk voor haar tijd en haar komst naar de studio.

ZvP=Ziekte van Parkinson

RP = Radio Parkies

( Samenvatting: Ineke Brugman)

Hebt u vragen, mail parkies@live.be